جبهه فرهنگی حجاب و عفاف

 رویدادهای خبری

رویدادهای خبری...

رویدادهای خبری
حجاب و عفاف از منظر امام رضا(ع)

بی‌گمان یکی از مسئولیت‌ها و وظایف مؤمنان، زنده نگه داشتن امر دین است. امر دین به معنای مجموعه‌ای از آموزه‌های اجتماعی دین است. دین به معنا و مفهوم مجموعه‌ای از گزاره‌های معرفتی و دستوری برای شناخت موقعیت خود در هستی و کوتاه‌ترین و آسان‌ترین راه رسیدن به کمال مطلق، مجموعه‌ای که مرتبط با امور اجتماعی و هنجاری جامعه می‌باشد، است.
در دین همواره سخن از دو وظیفه مختلف ولی در راستای یکدیگر است. بخشی که انسان را با خود و خدا و هستی آشنا می‌سازد و بر انسان است که با شناخت خود و خدا و هستی اعمال و رفتاری را انجام دهد که وی را به کمال برساند و تزکیه نفس و تکامل شخصیتی بیابد و بخشی دیگر که به عنوان اقامه دین از آن تعبیر می‌شود. فلسفه پوشش و حجاب اسلامی از مهم‏ترین موضوعاتی است که امروزه در جامعه اسلامی ما مطرح است و تشریح حکم اسلامی حجاب و پاسخ به شبهات آن برای تمام مبلغان دین ضروری است.

فلسفه حجاب از دیدگاه امام رضا(ع)
حضرت ثامن‌الحجج(ع) در مورد این‌که چرا نگاه مردان نامحرم به موی زنان متأهل و مجرد حرام است،‌ فرمودند: این نگاه زمینه‌ساز هیجانی است که در فرد نسبت به فساد کشش ایجاد می‌کند و زمینه‌ی ارتکاب عمل ناپسند را که حرام است فراهم می‌نماید و نگاه به موی زن نامحرم نظر به دیگر قسمت‌های بدن زن که نگاه به آن حرام است نیز حرام می‌باشد.
ولی مواردی را خداوند استثنا نموده است؛ چنان‌چه در قرآن می‌فرماید: «بر پیرزنانی که مردان میل به ازدواج با آن‌ها نمی‌یابند، ایرادی نیست اگر حجابی نداشته باشند؛ مشروط بر آن‌که خود را نیارایند». ‌مطابق این آیه‌ی قرآن، نگاه مردان به سوی چنین زنانی اشکال ندارد. (بحار الانوار، ج104، ص (36
نقل تاریخی این مطلب به شرح ذیل است.
محمّد بن سنان می‏‏گوید: حضرت امام رضا(ع) در پاسخ پرسش‌های من، نامه‏ای برایم ارسال داشتند که در فرازی از آن فرموده بودند:
1-
حُرِّمَ النَّظَرُ إِلَی شُعُورِ النِّسَاءِ الْمَحْجُوبَاتِ بِالْأزْوَاجِ وَ غَیْرِهِنَّ مِنَ النِّسَاءِ لِمَا فِیهِ مِنْ تَهْیِیجِ الرِّجَالِ وَ مَا یَدْعُوا التَّهْیِیجُ اِلَی الْفَسَادِ وَ‌ الدُّخُولِ فِیمَا لَا یَحِلُّ وَ لَا یَحْمِلُ [یَجْمُلُ] وَ کَذَلِکَ مَا أشْبَهَ الشُّعُورَ إِلَّا الَّذِی قَالَ اللهُ تَعَالَی وَ الْقَوَاعِدُ مِنَ‌ النِّسَاءِ اللَّاتِی لَا یَرْجُونَ نِکَاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُنَاحٌ أنْ یَضَعْنَ ثِیَابَهُنَّ غَیْرَ الْجِلْبَابِ وَ لَا بَأسَ بِالنَّظَرِ إِلَی شُعُورِ مِثْلِهِنَّ؛ نگاه کردن به موهای زنان شوهردار و غیر شوهردار، حرام است؛ زیرا این نگاه، مرد را تهییج و تحریک می‌کند و تهییج، شخص را به فساد و داخل شدن در حرام و اعمال ناپسندیده می‌کشاند و همچنین است حکم نگاه به غیر مو -که نگاه مرد به آن‌ها حلال نیست- مگر در موردی که حق‌تعالی- در قرآن، آن را استثنا کرده و- فرموده است: بر زنان سالخورده که از ولادت و عادت بازنشسته و امید ازدواج ندارند، باکی نیست که لباس‌هایشان را غیر از چادر بر زمین بگذارند و اشکالی ندارد که به موهای مثل این زنان نگاه شود. (علل‌الشرایع)
2-
یُؤخَذُ الغُلامُ بالصّلاة وَ هو ابنُ سبع سنینَ و َلا تُغَطّی المراَةُ شَعرَها منهُ حتّی یَحتَلمَ؛ آن‌گاه که پسربچه به هفت سال رسید، باید به نماز خواندن وادار شود، اما تا وقتی که بالغ نشده است، بر زن واجب نیست که موی خود را از او بپوشاند.

عامل ترغیب زنان به حجاب و عفاف
روزی حسن بن جهم به محضر امام رضا(ع) مشرف شد. وی متوجه شد که حضرت، ظاهری آراسته دارد و خضاب هم کرده است. با تعجب پرسید: خضاب کرده‌اید؟
امام فرمودند: «نَعَمْ بِالْحِنَّاءِ وَ الْکَتَمِ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ فِی ذَلِکَ لَأَجْراً آن‌ها تُحِبُّ أَنْ تَرَى مِنْکَ مِثْلَ الَّذِی تُحِبُّ أَنْ تَرَى مِنْهَا یَعْنِی الْمَرْأَةَ فِی التَّهْیِئَةِ وَ لَقَدْ خَرَجْنَ نِسَاءٌ مِنَ الْعَفَافِ إِلَى الْفُجُورِ مَا أَخْرَجَهُنَّ إِلَّا قِلَّةُ تَهْیِئَةِ أَزْوَاجِهِنَّ؛ بله، با حنا و برگ نیل خضاب کرده‌ام. مگر نمی‌دانی که این کار سودی فراوان دارد؛ از جمله آن‌که همسر تو دوست دارد در تو همان زیبایی و آراستگی را ببیند که تو دوست داری در او ببینی، و زنانی [در اقوام گذشته] از دایره‌ی عفت بیرون رفتند و فاسد شدند. و چنین نشدند، مگر به دلیل کم‌توجهی شوهرانشان به آرایش خود». (مکارم‌الأخلاق)
حضرت رضا(ع) در سخن دیگری در همین باره فرمودند:
«
أَنَّ نِسَاءَ بَنِی إِسْرَائِیلَ خَرَجْنَ مِنَ الْعَفَافِ إِلَى الْفُجُورِ مَا أَخْرَجَهُنَّ إِلَّا قِلَّةُ تَهْیِئَةِ أَزْوَاجِهِنَّ؛ زنان یهود از عفت بیرون رفتند و فاسد شدند و چنین نشدند مگر به دلیل کم‌توجهی شوهران به آرایش و نظافت خود». (مکارم‌الأخلاق)

و نیز فرمودند:
«
وَ قَالَ آن‌ها تَشْتَهِی مِنْکَ مِثْلَ الَّذِی تَشْتَهِی مِنْهَا؛ همسرت از تو همان را می‌خواهد که تو از او توقع داری». (مکارم‌الأخلاق)
با توجه به سخن امام رضا(ع) معلوم می‌شود که هدف دین از ضروری دانستن حجاب، حذف زمینه‌های فساد است. همچنین باید مرد و زن مسلمان، مسائل جنسی خود را منحصر به کانون گرم خانواده قرار دهند؛‌ وگرنه جامعه از سلامت جنسی برخوردار نخواهد بود.

سخن پایانی
امام علی(ع) در وصیت خود به امام حسن(ع) فرمودند: «با پوشش و حجابی که برای همسرانت قرار می‌دهی، چشم آنان را از هوس و حرام باز می‌داری، چرا که حجاب برای آن‌ها ثبات بیشتری به ارمغان می‌آورد. از خروج بی‌حساب و بی‌رویه زنان جلوگیری کن، زیرا مفاسدی دارد و اگر می‌توانی، کاری کن که همسرانت غیر از تو را نشناسند و با مردان رفت و آمد نداشته باشند...».
حجاب و پوشش برای بانوان به ویژه حجاب برتر، یعنی چادر توجه به حریم عفاف و حراست آن از اصلی‌ترین سنگر زنان و از مهم‌ترین و عمیق‌ترین و سودمندترین قانون الزامی آفرینش برای آن‌ها و جامعه است. بنابراین باید تمام ابزارهای فرهنگ‌ساز از قبیل کتاب، مطبوعات و صداوسیما به سوی ارزش‌های اسلامی که یکی از بارزترین آن‌ها رعایت پوشش و حجاب برتر و مطلوب و امنیت اجتماعی فراگیر است، هدایت شوند و همه‌ی افراد به مهم‌ترین وجهی رهنمون گردند.
زن مظهر ظرافت و جمال آفرینش است. اصلاح جامعه در گرو تقوای زن و محیط خانواده کلاس درس اوست. بر همین اساس و با استعانت از نگاه رضوی به مقوله حجاب باید این گونه عنوان نمود که زن مربی بشر است و می‌تواند با تربیت درست فرزند امتی را رهایی بخشد.
حال جایگاه والای این گوهر آفرینش اقتضا می‌کندکه در صدف حجاب قرار گیرد تا ارزش‌های او حفظ شود و این است فلسفه پوشش که خدای حکیم برای ناموس خلقت واجب کرده است. فلسفه حجاب حفظ ارزش والای زن است و از همین رو است که خداوند پوشش دینی را بر او واجب و نگاه به بدن و موی سر او را حرام فرموده است.